Prof. Dr. Şevket Özkaya’dan Önlenebilir Kanser Uyarısı

Her Hücre Potansiyel Kanser

Prof. Dr. Şevket Özkaya, kanserin biyolojik olarak yaşlanma süreciyle doğrudan ilişkili olduğunu belirterek, “Bugün şunu biliyoruz ki yaşayan her hücrenin sonu kanser. Sadece hangi organ ve ne zaman ortaya çıkacağını bilmiyoruz” dedi.

Özkaya, kansere yakalanma yaşının genetik faktörler, sigara ve çevresel etkenlerle değiştiğini vurguladı. İnsan ömrü 150-170 yıla ulaşsa, başka bir hastalıktan ölmemiş bireylerde kanserin kaçınılmaz olacağını ifade etti. Örnekle açıklayan Özkaya, sigara ve aile öyküsünün kansere yakalanma yaşını önemli ölçüde erkene çektiğini söyledi:
"150 yaşında akciğer kanseri gelişecek bir kişi sigara içiyorsa bu yaş 100’e düşebilir. Ailede kanser öyküsü varsa 45 yaşından sonra her an kanser gelişme riski ile karşı karşıya kalınabilir."

Yeni Vakaların Yüzde 37’si Önlenebilir

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) verilerine göre, 2022 yılında görülen yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 37’si önlenebilir nedenlerle ortaya çıktı. Özkaya, sigara kullanımının tek başına tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15’inden sorumlu olduğunu söyledi. Diğer risk faktörleri arasında enfeksiyonlar yüzde 10, alkol ise yüzde 3 oranında etkili.

Erkeklerde Önlenebilir Risk Daha Yüksek

Kanser türlerine ilişkin değerlendirmede bulunan Özkaya, erkeklerde yeni kanser vakalarının yüzde 45’inin önlenebilir nedenlerden kaynaklandığını ifade etti. Kadınlarda bu oran yüzde 30.

Erkeklerde sigara yüzde 23, enfeksiyonlar yüzde 9, alkol yüzde 4 etkili.

Kadınlarda enfeksiyonlar yüzde 11, sigara yüzde 6 ve yüksek vücut kitle indeksi yüzde 3.

Özkaya, akciğer, mide ve serviks kanserlerinin hem erkeklerde hem kadınlarda önlenebilir kanserlerin neredeyse yarısını oluşturduğunu belirtti.

Kanserle Mücadelede Üç Aşama

Türkiye’de kanserle mücadele üç aşamada yürütülüyor:

Korunma: Sigara ve alkolden uzak durmak, kanserojen maddelere maruziyeti azaltmak, sağlıklı beslenmek ve hareketli bir yaşam sürmek kansere yakalanma riskini düşürüyor.

Erken Tanı: Tarama programları sayesinde kanser erken evrede yakalanabilir ve çoğu zaman cerrahiyle tamamen tedavi edilebilir. Sağlıklı Hayat Merkezleri ve KETEM birimleri ücretsiz hizmet sunuyor.

İleri Evre Tedavi: İleri evrede genetik analizler ve kişiye özel tedavilerle hastaların yaşam süresi ve kalitesi artırılabiliyor. Amaç hastalığı kontrol altında tutmak ve konforlu yaşam sağlamak.

Prof. Dr. Özkaya, yaşam tarzı değişikliklerinin ve erken taramanın, milyonlarca insanın hayatını kurtarabileceğini vurguladı.