Market tezgahlarında 3 haneli etiketler giderek yaygınlaşıyor. Özellikle biberin kilogram fiyatındaki değişim son yılların en dikkat çekici artışlarından oldu. Sivri biber üreticiden 200-250 TL bandında çıkarken markette karşılığı kimi yerde 450 TL, kimi yerde ise 550 TL’yi gördü. Kırmızı ete ulaşamayan halk, artık biberi, patlıcanı, domatesi de tane işiyle almak durumda kalacak.
TEDARİK SORUNU SOFRAYI KÜÇÜLTTÜ
Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Antalya Şube Başkanı Ebru Kaçın, son zamanlardaki fiyat artışlarının temelinde savaşla birlikte kontrol edilemez hale gelen yakıt maliyetlerinin bulunduğunu belirterek “Mazot fiyatları üretimi doğrudan etkiliyor. Gübreyi de, ilacı da traktörle atıyoruz. Savaşla birlikte mazot maliyetleri katlandı ve bu artış üretime yansıdı” dedi. Gübrede dışa bağımlılığın etkisine dikkat çeken Kaçın, ABD-İsrail’in İran’a başlattığı savaş kaynaklı tedarik sorunlarının fiyatları artırdığını ifade etti. İhracat pazarındaki değişimin de fiyatları etkilediğini vurgulayan Kaçın, İran’ın savaş nedeniyle Rusya’ya ihracat yapamamasıyla Türkiye’nin devreye girdiğini, bunun üreticiye avantaj sağlasa da iç piyasada pahalılığı artırdığını söyledi.
DIŞ TALEP FİYATLARA YANSIDI
Nakliye maliyetlerindeki artışın da fiyatları yukarı çektiğine dikkat çeken Kaçın, Antalya’dan İstanbul’a bir ton ürün taşımanın maliyetinin 30 bin liradan 40-45 bin liraya yükseldiğini belirterek ülkede zayıflatılan demiryolu taşımacılığının yükü artırdığını ifade etti. Kaçın, savaş öncesinde 35-40 lira olan kokteyl domatesin önce 80 liraya, ardından 180-200 lira bandına çıktığını belirterek hem maliyet artışının hem de dış talebin fiyatları yukarı taşıdığını söyledi.
Kaçın, tarımın stratejik önemine dikkat çekerek “Tarımsal üretim bir milli güvenlik meselesidir. Öncelikle kendi halkımızı doyuracak bir planlama yapılmalı” dedi. Savaşın sürmesi halinde enerji ve lojistik maliyetlerinin daha da artabileceğini belirten Kaçın, fiyatların yüksek seyrini koruyabileceği uyarısında bulundu.
TARLADA ÜRETEN DE MEMNUN DEĞİL
Antalya’da biber üretimi yapan Hasan Şahin ise tarladaki tabloyu “Biz de bu fiyatlardan memnun değiliz” sözleriyle özetledi. Kapya biberde 85-90 lira civarında beklenen fiyatların bayram sonrası 140 liraya çıktığını belirten Şahin, hale 230-240 liraya satılan sivri biberin markette 400-500 liraya kadar ulaştığını dile getirdi. “İki kilo biber parasına iki kilo kıyma alınabiliyor” diyen Şahin, üretim maliyetlerinin geldiği noktaya dikkat çekerek dört dönümlük bir seranın maliyetinin 700-750 bin lirayı bulduğunu kaydetti.
ARTIŞA RAĞMEN ÇİFTÇİ KAZANMADI
Domates üreticisi Yılmaz Balcı da fiyat artışlarının üreticiye kazanç olarak dönmediğini belirtti. Balcı, “Fiyat yükseldi ama verim düştü. Önceden dönümden 150 kasa alıyorsak şimdi 70-80 kasaya düştü. Sonuçta elimize geçen para değişmiyor” dedi. Mazot fiyatlarının kısa sürede 45-50 liradan 80 liraya çıktığını hatırlatan Balcı, bu artışın sadece üreticiyi değil, ürünü taşıyan tüccarı da etkilediğini ve tüm zincir boyunca fiyatlara yansıdığını söyledi.
Üreticiler, artan maliyetlere rağmen desteklerin yetersiz kaldığını vurguladı. Balcı, yaklaşık 100 dönümlük üretim için aldığı desteğin yalnızca 48 bin lira olduğunu belirterek, bu miktarın maliyetler karşısında anlamlı olmadığını ifade etti. Mazot, gübre ve sulama giderlerinin yüz binlerce lirayı bulduğunu dile getiren üreticiler, doğal afetler ve sigorta süreçlerinde de yeterli destek alamadıklarını kaydetti.
EKONOMİYE GÜVEN GERİLİYOR
Ekonomi yönetiminin çizdiği pembe tabloya güven duyulmuyor. Savaş ortamıyla birlikte dezenflasyon hayalleri de ötelenen iktidar için tablo parlak görünmüyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mart ayına ilişkin ekonomik güven endeksi verilerini açıkladı. Buna göre, şubatta 100,7 olan endeks, martta yüzde 2,8 gerileyerek 97,9 değerine indi. Tüketici güven endeksi, martta aylık bazda yüzde 0,8 azalarak 85’e geriledi. Sanayici de tıpkı tüketici gibi ekonomiye güvenmiyor. Bu dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 3,9 düşüşle 100 olarak kayıtlara geçti. Hizmet sektörü güven endeksi yüzde 0,5 azalışla 113,2, perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 2 düşüşle 113,6, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 3,9 gerileyerek 80,6 değerini aldı.
∗∗∗
İKTİDARIN DENETİMİ YETERSİZ KALDI
Krizi bir türlü çözemeyen iktidarın önlemleri de yetersiz kaldı. Ticaret Bakanlığı, hallerde denetim yürütürken "bazı işletmelerin" haksız kazanç elde ettiğini tespit ettiklerini duyurdu. Büyükşehirlerde yapılan kontrollerde, Hal Kayıt Sistemi’ne (HKS) gerçeğe aykırı düşük fiyat girişleri yapan işletmelerin olduğu kaydedildi. Denetimlerde, çifte fatura düzenlemeleri, ürün künyelerine düşük satış bedelleri girilmesi ve stopaj vergisinin eksik beyanı tespit edildi. Bakanlık, işletmeler hakkında cezai işlemlerin başlatıldığını ve dosyaların Hazine ve Maliye Bakanlığı’na iletildiğini bildirdi. Açıklamada, “Fahiş fiyat, stokçuluk ve yasa dışı her türlü eyleme anında müdahale ederek yaptırımları uygulamaya devam edeceğiz” denildi.
∗∗∗
YURTTAŞA TANE İŞİ GÖZÜKTÜ
Ülkenin dört bir yanına meyve-sebze gönderen Antalya Merkez Toptancı Halindeki fiyatlar, savaş öncesi ve sonrasında şu şekilde değişti:
26 Şubat 2026 Perşembe Hal Fiyatları:
• Domates: 37 TL
• Oval Domates: 50 TL
• Salatalık: 80 TL
• Silor Salatalık: 90 TL
• Çarli Biber: 60 TL
• Şili Biber: 120 TL
• Kıl Biber: 100 TL
• Kılçık Biber: 140 TL
• Dolma Biber: 80 TL
• Kapya Biber: 70 TL
• Yeşil Kapya: 100 TL
• Cin Biber: 200 TL
• Patlıcan: 65 TL
• Oval Patlıcan: 65 TL
• Fasulye: 150 TL
28 Mart 2026 Cumartesi Hal Fiyatları:
• Domates: 60 TL
• Oval Domates: 130 TL
• Salatalık: 45 TL
• Silor Salatalık: 55 TL
• Çarli Biber: 140 TL
• Şili Biber: 170 TL
• Kıl Biber: 200 TL
• Kılçık Biber: 180 TL
• Dolma Biber: 150 TL
• Kapya Biber: 130 TL
• Yeşil Kapya: 170 TL
• Cin Biber: 220 TL
• Patlıcan: 70 TL
• Oval Patlıcan: 65 TL
• Fasulye: 110 TL
∗∗∗
GÜNCEL MARKET FİYATLARI
∗∗∗
ÜRETEN DE TÜKETEN DE KAYBEDİYOR
Market ve pazar tezgahlarında etiketler jet hızında artarken borca batmış haldeki çiftçide alım fiyatları ilerlemiyor. CHP Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, tarım sektöründe üretici ve tüketiciyi aynı anda etkileyen borç ve fiyat krizine dikkat çekti. Gürer, Türkiye’de gıda fiyatlarındaki 66 aylık kesintisiz artış ile çiftçinin 54 aydır süren kredi borçlarının, AKP tarafından kurulan “üretenin de tüketenin de kaybettiği” bir sistemin sonucu olduğunu söyledi. 2022 yılının Ocak ayında 173 milyar TL olan toplam borç, 2026 Ocak ayında 1 trilyon 269 milyar TL’ye ulaştı. Bu dört yılda borç yüzde 634 oranında arttı. Dolar bazında ise 12,9 milyar dolardan 29,6 milyar dolara çıkarak yüzde 129 yükseldi. Gürer, “Ağustos 2020’den beri her ay bir önceki aydan daha pahalı gıda tüketiyoruz. Şubat 2026 itibarıyla aylık gıda enflasyonu yüzde 6,89 oldu. Tüketici perişan, üretici bankalara borçlanmadan tarlasına giremiyor. Bu sistemde çiftçi bankaya çalışıyor, vatandaş markette fiyatlarla savaşıyor. Tarımsal kredi faizleri silinmeli, mazotta ÖTV ve KDV kaldırılmalı" dedi.