Asgari ücrete ve emekliye ara zam beklentisi: SGK uzmanı 5 öneri sıraladı

Emekli aylığı, memur ve asgari ücrette yaşanan değer kaybına ilişkin 5 öneri sıralayan SGK uzmanı Özgür Erdursun, "Asgari ücret açlık sını­rının daha da altına inecek, memur ve emekli gelirleri gecikmeli artış nedeniyle erimeye de­vam edecek, alım gücü her geçen ay düşecek" dedi.

Erdursun, Dünya'da yayımlanan "Asgari ücrete ve emekliye ara zam beklentisi?" başlıklı yazısında emekli aylığı, asgari ücret ve memur maaşlarına ilişkin sorunlara ve çözümlere yer verdi.

Yazısında enflasyonun ocak ayında yüzde 4,84, şubat ayında yüzde 2,96 olarak gerçekle­ştiğini, mart ayında da yaklaşık yüzde 3 seviyelerinde gelmesinin beklendiğini ifade eden Erdursun, "Yani yılın daha ilk çeyreğinde fiyatlar ciddi şekilde art­mış durumda" sözlerine yer verdi.

Enflasyonun yüksekliği kadar, gelirlerin bu artışa ayak uyduramamasının temel sorun olduğunu vurgulayan Erdursun, "2026 yılı için belirlenen net asgari ücret 28.075 TL. Buna karşılık TÜRK-İŞ verilerine göre şu­bat ayı itibarıyla dört kişilik bir ailenin açlık sı­nırı 32.365–33.328 TL aralığında, yoksulluk sı­nırı ise 105 bin TL’yi aşmış durumda. Bu tablo çok net: Asgari ücret daha yılın ba­şında açlık sınırının altında kalmış durumda. Bu da yapılan artışların enflasyon karşısında ne kadar hızlı eridiğini gösteriyor" ifadelerine yer verdi.

"DENGELİ BİR YAKLAŞIM GEREKİYOR"

Yazısının devamında yaşanan sorunlara ilişkin 5 çözüm sıralayan Erdursun sözlerini şöyle sürdürdü:

"Memur ve emekli tarafında ise farklı bir sis­tem işliyor. Bu kesimlere enflasyon farkı veri­liyor, ancak bu fark altı ay geriden geliyor. Yani fiyatlar her ay artarken gelir ayarlaması gecik­meli yapılıyor. Bu da özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde ciddi bir alım gücü kaybına yol açıyor.

Buraya kadar sorun açık. Ancak çözüm öne­rilerinin de aynı derecede gerçekçi olması ge­rekiyor.

Çünkü ücretleri artırmak sadece çalışanı değil, ekonominin bütün dengelerini etkiler. Kamu çalışanlarına ve emeklilere yapılacak artışlar bütçe üzerinde ciddi bir yük oluşturur. Asgari ücrette yapılacak artışlar ise işveren maliyetlerini yükseltir. Bu da ya fiyatlara zam olarak yansıyabilir ya da istihdam üzerinde baskı oluşturabilir. Dolayısıyla mesele sadece “ücret artsın mı?” sorusu değildir. Asıl mesele, ücretler nasıl artırılırsa hem alım gücü koru­nur hem de ekonomi dengesi bozulmaz sorusu­dur. Bu noktada dengeli bir yaklaşım gerekiyor.

BEŞ AŞAMALI ÖNERİLER

Öncelikle enflasyon farkı uygulamasının yapısı gözden geçirilmeli. Altı ayda bir yapılan güncelleme, bugünkü enflasyon ortamında yetersiz kalıyor. Yeni bir model olarak üç aylık güncelleme sistemi değerlendirilebilir. Böyle­ce hem gecikme azaltılır hem de ani maliyet ar­tışları sınırlanır.

İkinci olarak asgari ücrette tamamen sabit bir yıl yaklaşımı yerine, şartlı ve ölçülü bir ara güncelleme mekanizması oluşturulmalıdır. Enflasyon belirli bir seviyeyi aştığında sınırlı bir güncelleme yapılması, hem çalışanı korur hem de işveren açısından öngörülebilirliği artırır.

Üçüncü olarak ücret politikası bütüncül ele alınmalıdır. Sadece belirli bir kesime yönelik düzenlemeler yapmak, sistem içinde yeni dengesizlikler yaratabilir. Eğitim düzeyi, mesleki tecrübe ve kariyer basamakları dikkate alındığında, ücret yapısının genel dengesi korunmalıdır. Aksi halde nitelikli iş gücü ile düşük gelirli kesim arasındaki ücret makası daralırken, bu durum uzun vadede verimlilik ve motivasyon açısından sorunlara yol açabilir. Bu nedenle yapılacak düzenlemeler tüm ücret yapısını dengeli şekilde koruyacak bir çerçevede ele alınmalıdır.

Dördüncü olarak ücret artışlarının tek ba­şına çözüm olmadığı gerçeği göz ardı edilme­melidir. Şayet enflasyon düşmezse, yapılan her artış kısa sürede etkisini kaybeder. Bu neden­le ücret politikası ile enflasyonla mücadele bir­likte yürütülmelidir.

Beşinci olarak işveren üzerindeki maliyet yükü dikkate alınmalıdır. Ücret artışlarının ta­mamının doğrudan işverene yüklenmesi, özel­likle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından sürdürülebilir değildir. Bu nedenle devletin vergi ve prim destekleriyle sürece dengeleyici katkı sağlaması gerekir.

HİÇBİR KESİM GERİDE BIRAKILMAMALI

Şayet hiçbir düzenleme yapılmazsa orta­ya çıkacak tablo nettir: Asgari ücret açlık sını­rının daha da altına inecek, memur ve emekli gelirleri gecikmeli artış nedeniyle erimeye de­vam edecek, alım gücü her geçen ay düşecek. Bu da sadece sosyal bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik bir daralma riski yaratacaktır. So­nuç olarak Türkiye’nin ihtiyacı tek taraflı de­ğil, dengeli bir geçiş modelidir. Enflasyon düşe­ne kadar sabit gelirliyi koruyan, ancak bunu ya­parken bütçe disiplinini ve piyasa dengelerini de gözeten bir yaklaşım zorunludur."