İnsanların büyük çoğunluğu 0-3 yaş dönemine ait anılarını bilinçli olarak hatırlayamıyor. Psikoloji ve nörobilim alanındaki araştırmalar, bunun temel nedeninin beynin hafıza sistemlerinin henüz tam gelişmemiş olması olduğunu ortaya koyuyor.
Bebeklik Amnezisi Nedir?
Uzmanların “bebeklik amnezisi” ya da bilimsel adıyla “infantile amnesia” olarak tanımladığı durum, bireylerin bebeklik dönemindeki anılarını yetişkinlikte hatırlayamamasını ifade ediyor.
Pek çok insan çocukluk yıllarına dair ilk anılarını genellikle 4 ila 6 yaş arasında hatırlıyor. Daha erken dönemlere ait olaylar ise çoğunlukla yalnızca aile büyüklerinin anlattıklarıyla biliniyor. Uzmanlara göre bunun nedeni, beynin otobiyografik hafıza sisteminin yaşamın ilk yıllarında henüz tam olarak olgunlaşmaması.
Beyin Gelişimi ve Dil Yetisi Hafızayı Etkiliyor
Bilim insanları, hafıza oluşumunda yalnızca beynin gelişiminin değil, aynı zamanda dil becerilerinin ve benlik algısının da önemli rol oynadığını belirtiyor.
Bebeklik döneminde öğrenme gerçekleşiyor olsa da, yaşanan deneyimlerin daha sonra bilinçli şekilde anlatılabilecek anılara dönüşebilmesi için kişinin kendilik farkındalığının ve dil gelişiminin belirli bir seviyeye ulaşması gerekiyor.
Uzmanlara göre bebekler; korku, bağ kurma, alışkanlık geliştirme ve çevresel uyaranları öğrenme gibi birçok deneyimi kayıt altına alıyor. Ancak bu kayıtlar yetişkinlikte net hikâyeler şeklinde hatırlanmıyor, daha çok bilinçaltında iz bırakıyor.
Bilimsel Araştırmalar Bebeklerin Hafıza Oluşturduğunu Gösteriyor
Bu alandaki dikkat çekici çalışmalardan biri, Nicholas Turk-Browne ve ekibi tarafından gerçekleştirildi. Araştırmada bebeklerin beyin aktiviteleri fMRI yöntemiyle incelendi.
Çalışmada bebeklere çeşitli görseller ve nesneler gösterilirken, beynin hafızayla ilişkili bölgesi olan hipokampusun aktif hale geldiği gözlemlendi. Araştırmacılar, bu bulguların bebeklerin erken yaşta deneyimleri kaydettiğini gösterdiğini ifade etti.
Bilim dünyasına göre bebeklik dönemindeki yaşantılar tamamen kaybolmuyor. İnsan beyni doğduğu andan itibaren çevresini algılıyor, öğreniyor ve duygusal izler oluşturuyor. Ancak bu izler çoğu zaman yetişkinlikte bilinçli şekilde hatırlanabilen anılara dönüşmüyor.