Çocukluk döneminde hareket ve duruş becerilerini etkileyen serebral palside erken tanı ve düzenli tedavi, çocukların yaşam kalitesini artırabiliyor. Uzmanlar, özellikle bebeklik dönemindeki gelişim basamaklarının dikkatle takip edilmesi gerektiğini vurguluyor. Baş kontrolünde gecikme, desteksiz oturamama, parmak ucunda yürüme ve sık düşme gibi belirtilerin ihmal edilmemesi isteniyor.
Medikal Park Tokat Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Ahmet Akdoğan, serebral palside erken müdahalenin önemine dikkat çekerek fizyoterapi ve kişiye özel tedavi programlarının çocukların hareket kabiliyetini desteklediğini belirtti.
SEREBRAL PALSİ NEDİR, HANGİ NEDENLERLE ORTAYA ÇIKAR?
Serebral palsi, gelişmekte olan beyinde doğum öncesinde, doğum sırasında veya erken bebeklik döneminde meydana gelen hasara bağlı olarak ortaya çıkan nörolojik bir durum olarak biliniyor. Beyindeki hasar ilerleyici özellik taşımamasına rağmen çocuk büyüdükçe kas ve iskelet sistemine bağlı sorunlar belirginleşebiliyor.
Erken doğum, düşük doğum ağırlığı, doğum sırasında oksijensiz kalma, gebelikte geçirilen enfeksiyonlar ve yenidoğan sarılığı hastalığın ortaya çıkmasında etkili olabilen faktörler arasında yer alıyor.
Op. Dr. Ahmet Akdoğan, erken dönemde görülebilecek belirtiler hakkında şu bilgileri verdi:
"Kaslarda aşırı sertlik veya gevşeklik, beslenme güçlüğü, sırtı geriye doğru kasma ve bir elin diğerine göre daha az kullanılması erken dönemde dikkat çeken belirtiler arasında yer alıyor. Çocuğun hareket becerilerinin yaşıtlarına göre geç gelişmesi de değerlendirilmesi gereken bir durum."
BEBEKLERDE BU GELİŞİM BASAMAKLARINA DİKKAT!
Serebral palsinin erken fark edilmesinde çocukların gelişim süreçlerinin takip edilmesi büyük önem taşıyor. Baş kontrolünün gecikmesi, desteksiz oturamama ve yürüme güçlüğü ailelerin dikkat etmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Op. Dr. Akdoğan, bebeklerin gelişim sürecinde bazı temel dönüm noktalarına dikkat çekti:
Yaklaşık 4 aylıkken baş kontrolünü sağlayabilmesi,
9 aylıkken desteksiz oturabilmesi,
18 aylıkken yürüyebilmesi.
Bu gelişim basamaklarında gecikme yaşanması durumunda uzman değerlendirmesi yapılması gerektiğini belirten Akdoğan, parmak ucunda yürümenin de göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.
Erken tanı sayesinde fizyoterapiye zamanında başlanabildiğini belirten uzmanlar, böylece hareket becerilerinin desteklenmesinin ve ilerleyen dönemlerde gelişebilecek ortopedik sorunların önlenmesinin hedeflendiğini aktarıyor.
ÇOCUK BÜYÜDÜKÇE ORTOPEDİK SORUNLAR ARTABİLİYOR
Serebral palside beyindeki hasar ilerlemese de büyüme sürecinde kas ve kemik gelişiminin farklı hızlarda ilerlemesi çeşitli sorunlara neden olabiliyor.
Kasların kemikler kadar hızlı uzayamaması sonucunda kas kısalıkları ve eklem sertlikleri gelişebiliyor. Kalça çıkığı, ayak deformiteleri, dizlerde bükülme ve omurga eğriliği de karşılaşılabilen ortopedik problemler arasında yer alıyor.
Op. Dr. Akdoğan, bu nedenle çocukların büyüme döneminde düzenli ortopedik kontrollerden geçirilmesinin önemli olduğunu belirtti.
Tedavide fizyoterapi, germe egzersizleri ve ortez kullanımının temel yöntemler arasında bulunduğunu ifade eden Akdoğan, kaslardaki aşırı sertliği azaltmak için botulinum toksin enjeksiyonu ve seri alçılama gibi uygulamalardan da yararlanılabildiğini söyledi.
Özellikle kalça çıkığı riskine karşı düzenli röntgen kontrollerinin yapılması gerektiğini vurgulayan uzman, gerekli durumlarda cerrahi tedavinin de gündeme gelebileceğini kaydetti.
CERRAHİ TEDAVİ HAREKET KALİTESİNİ ARTIRABİLİYOR
Kalıcı kas kısalıkları, ilerleyen kalça kayması veya çıkığı, ciddi ayak ve diz deformiteleri ile skolyoz gibi sorunlarda ortopedik cerrahi uygulanabiliyor.
Uygun hastalarda birden fazla ortopedik problemin aynı ameliyatta ele alındığı çok seviyeli cerrahi yönteminden yararlanılabildiğini belirten Op. Dr. Akdoğan, bu operasyonların çocukların yürüme kalitesini ve dengesini geliştirebildiğini, ağrıyı önleyebildiğini ve günlük yaşamlarını kolaylaştırabildiğini ifade etti.
Ancak ameliyat sonrasında fizyoterapinin düzenli sürdürülmesinin tedavi başarısı açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekti.
AİLELER HANGİ BELİRTİLERDE UZMANA BAŞVURMALI?
Serebral palsi tedavisinin çocuk nörolojisi, ortopedi ve fizik tedavi uzmanlarının birlikte çalışmasını gerektirdiğini belirten Akdoğan, ailelerin çocuklarının gelişimini yakından takip etmesi gerektiğini söyledi.
Özellikle şu belirtilerin görülmesi halinde uzman değerlendirmesi öneriliyor:
Gelişim basamaklarında belirgin gecikme,
Vücudun bir tarafının diğerine göre daha az kullanılması,
Parmak ucunda yürüme,
Bacakların yürürken çaprazlanması,
Sık düşme ve denge sorunları,
Kaslarda aşırı sertlik veya gevşeklik.
Uzmanlar, erken tanı, düzenli ortopedik takip ve kişiye özel tedavi programlarının çocukların hareket becerilerini desteklemede önemli rol oynadığını belirtiyor. Ailelerin kontrolleri ve fizyoterapi sürecini aksatmaması, çocukların günlük yaşamda daha bağımsız hareket edebilmesine katkı sağlayabiliyor.