ürkiye, Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki önemli kuş göç yollarının kesiştiği noktada bulunuyor. İlkbaharda kuzeydeki üreme alanlarına, sonbaharda ise Afrika’daki kışlama bölgelerine doğru hareket eden milyonlarca kuş, Türkiye üzerinden geçiyor.
Özellikle leylek, pelikan, kartal, akbaba ve şahin gibi geniş kanatlı kuşlar, karada oluşan sıcak hava akımlarından yararlanarak süzülerek göç ediyor. Denizleri geçmekte zorlanan bu türler, belirli kara geçişlerinde yoğunlaşıyor.
Bu güzergâhların başında Hatay’daki Belen Geçidi ile Erzurum, Bayburt ve Artvin sınırları içerisinde yer alan Çoruh Vadisi geliyor. İstanbul ve Çanakkale boğazları da kuşların önemli geçiş noktaları arasında bulunuyor.
ARTVİN, KUŞLARIN ÖNEMLİ GÖÇ GÜZERGÂHLARINDAN BİRİ
Artvin ve çevresindeki Çoruh Vadisi, özellikle süzülerek göç eden büyük kuşlar açısından önem taşıyor. Kuşların göç dönemlerinde belirli noktalarda yoğunlaşması, elektrik dağıtım hatları gibi insan yapımı altyapıların oluşturabileceği riskleri de artırıyor.
Elektrik hatlarıyla temas, özellikle geniş kanatlı kuşlarda çarpma veya elektrik akımına kapılma nedeniyle ölümlere yol açabiliyor. Bu nedenle göç güzergâhlarında elektrik altyapısının kuşların hareketleri dikkate alınarak düzenlenmesi önem taşıyor.
MİLYONLARCA KUŞ TÜRKİYE ÜZERİNDEN GÖÇ EDİYOR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Dr. Ergün Bacak, Türkiye üzerinden her yıl 1 milyondan fazla leylek ve 1 milyona yakın şahinin göç ettiğini belirtiyor.
Bunlara yüz binlerce arı şahini, yaklaşık 50-60 bin küçük orman kartalı ile on binlerce kara çaylak, delice ve atmaca da ekleniyor.
Küçük kuşların sayısının ise milyonlarla ifade edilebileceği belirtiliyor.
ELEKTRİK HATLARI KUŞLAR İÇİN RİSK OLUŞTURUYOR
Göçmen kuşların karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan biri yaşam alanlarının daralması olurken, elektrik altyapısı da özellikle büyük kuş türleri için ayrı bir risk oluşturuyor.
Leylekler güvenli bir dinlenme veya yuvalama alanı ararken elektrik direklerini kullanabiliyor. Ancak direklerdeki kablolar, kuşların elektrik akımına kapılması veya hatlara çarpması riskini beraberinde getiriyor.
Uzmanlara göre özellikle direklerin çevresindeki elektrik hatlarının izole edilmesi, kuş ölümlerinin azaltılmasında en etkili yöntemlerden biri.
GÜVENLİ YUVALAR OLUŞTURULUYOR
Elektrik dağıtım şirketleri de kuşların yoğun olarak bulunduğu bölgelerde çeşitli önlemler uyguluyor.
Bazı bölgelerde elektrik hatları izole edilirken, leyleklerin direklerde yuva kurmasının önüne geçmek ve güvenli yuvalama alanları oluşturmak amacıyla özel yuva platformları kuruluyor.
Bunun yanında kuşların elektrik hatlarına yaklaşmasını önlemek için farklı koruyucu ekipmanlar ve görünürlüğü artıran uygulamalar da kullanılıyor.
İZOLASYON SADECE KUŞLARI DEĞİL, ELEKTRİK ŞEBEKESİNİ DE KORUYOR
Uzmanlar, kuşları korumaya yönelik önlemlerin elektrik dağıtım sistemine de katkı sağladığına dikkat çekiyor.
Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Arzu Gürsoy Ergen, izole edilen direklerde ve görünürlüğü artırılan hatlarda kuş ölümlerinin büyük ölçüde azaldığını, bunun yanında elektrik hatlarından kaynaklanan arızaların da düştüğünü belirtiyor.
Bu nedenle elektrik hatlarının izolasyonu, yalnızca yaban hayatının korunması açısından değil, enerji altyapısının daha güvenli ve sorunsuz çalışması açısından da önem taşıyor.
ARTVİN’DE GÖÇ DÖNEMİNE DİKKAT
Artvin’in de içinde bulunduğu Çoruh Vadisi, kuşların göç sırasında yoğunlaştığı önemli güzergâhlardan biri olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, kuşların hangi dönemlerde hangi güzergâhları kullandığının belirlenmesi ve bu verilerin elektrik altyapısının planlanmasında dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
Kuş halkalama çalışmaları ile GPS ve uydu vericileri sayesinde türlerin hangi rotaları kullandığı, ne zaman bölgeye geldiği ve hangi yüksekliklerde uçtuğu takip edilebiliyor.
Elde edilen verilerle riskli elektrik hatlarının belirlenmesi ve çalışmaların kuşların yoğunlaştığı bölgelere yönlendirilmesi mümkün hale geliyor.
UZMANLARDAN ORTAK ÇALIŞMA ÇAĞRISI
Uzmanlar, göçmen kuşların korunmasının yalnızca elektrik dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olmadığını vurguluyor.
Üniversitelerin bilimsel çalışmaları, kamu kurumlarının düzenleyici rolü, sivil toplum kuruluşlarının saha deneyimi ve elektrik dağıtım şirketlerinin teknik imkânlarının bir araya getirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
Artvin ve Çoruh Vadisi gibi önemli göç güzergâhlarında alınacak önlemler, her yıl bölgeden geçen kuşların güvenli göçü açısından kritik önem taşıyor.