Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Ekim 2026 dönemine ait üretici ve market fiyat değişimleri ile tarımsal girdi maliyetlerini içeren raporunu yayımladı. Raporda, sebze fiyatlarındaki artışlar, üretici ile market arasındaki fiyat farklılıkları ve çiftçilerin karşı karşıya kaldığı maliyet yükselişleri dikkat çekti.
ÜRETİCİ İLE MARKET ARASINDAKİ FARK 11 KATA ULAŞTI
TZOB'un ekim ayı verilerine göre, üretici ve market fiyatları arasındaki en yüksek fark limonda yaşandı. Limonun marketteki satış fiyatı, üretici fiyatının 11 katına ulaştı.
Limondaki fiyat farkını yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık takip etti.
Üreticide 135 TL olan kuru incir markette 585,41 TL'den satılırken, 12,50 TL olan havucun fiyatı 47,84 TL'ye çıktı.
Üretici fiyatı 21,66 TL olan elma markette 72,17 TL'ye, 350 TL olan iç fındık ise 1.164,77 TL'ye kadar yükseldi.
EKİM AYININ ZAM ŞAMPİYONU DOMATES OLDU
Ekim ayında marketlerde takip edilen 36 ürünün 25'inde fiyat artışı görülürken, 11 ürünün fiyatında düşüş yaşandı.
Markette fiyatı en fazla yükselen ürün, yüzde 62,9'luk artışla domates oldu.
Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan takip etti.
Böylece domates, ekim ayında market raflarında fiyatı en fazla artan ürün olarak kayıtlara geçti.
MARK ETTE FİYATI EN FAZLA DÜŞEN ÜRÜN LİMON
Ekim ayında market fiyatlarında en yüksek düşüş yüzde 16,5 ile limonda gerçekleşti.
Limondaki gerilemeyi yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı izledi.
Limon, market fiyatında en fazla düşüş görülen ürün olmasına rağmen üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürün olarak da öne çıktı.
ÜRETİCİDE DE EN YÜKSEK ARTIŞ DOMATESTE
TZOB'un üretici fiyatlarına ilişkin verilerine göre, ekim ayında incelenen 28 ürünün 15'inde fiyat artışı, 9'unda düşüş yaşandı. Dört ürünün fiyatında ise herhangi bir değişiklik olmadı.
Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 76,1 ile domateste görüldü.
Domatesin ardından yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber geldi.
Üretici fiyatında en fazla düşüş ise yüzde 44,3 ile limonda gerçekleşti. Limondan sonra yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates sıralandı.
FINDIKTA ÜRETİCİ FİYATI GERİLEDİ
TZOB raporunda Karadeniz Bölgesi açısından önemli tarım ürünlerinden biri olan fındıktaki fiyat değişimi de yer aldı.
Ekim ayında üretici fındık fiyatları yüzde 5,4 oranında gerilerken, üretici ile market arasındaki fiyat farkı iç fındıkta yüzde 232,8 olarak hesaplandı.
Raporda, fındık fiyatlarının baskılanmasının üretici fiyatlarında yaşanan düşüşte etkili olduğu belirtildi.
SEBZE FİYATLARI NEDEN YÜKSELDİ?
TZOB, sebze fiyatlarında yaşanan yükselişin nedenlerine de raporunda yer verdi.
Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabak fiyatlarındaki artışların, tarla üretiminden örtü altı üretime geçiş süreciyle bağlantılı olduğu ifade edildi.
Yeşil fasulyede ise hasat döneminin sonuna yaklaşılması nedeniyle piyasaya sunulan ürün miktarının azalmasının fiyatları artırdığı kaydedildi.
Öte yandan zeytinyağında yeni hasat döneminin başlaması, yüksek zeytin rekoltesi ve mevcut stoklarla birlikte arzın artması fiyatların gerilemesinde etkili oldu.
Limonda erkenci çeşitlerin hasadının sürmesi, patateste ise hasadın sonuna yaklaşılması ve depolardaki ürün fazlasının düşük fiyatlarla satışa sunulması üretici fiyatlarını aşağı çekti.
Antep fıstığında da hasadın tamamlanmasının ardından piyasaya sunulan ürün miktarının artması fiyat düşüşünde etkili oldu.
GÜBRE FİYATLARINDA YÜKSELİŞ SÜRÜYOR
Tarımsal üretimde önemli maliyet kalemlerinden biri olan gübre fiyatları ekim ayında da yükseldi.
Bir önceki aya göre ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,3 zamlandı. Amonyum nitrat gübresinin fiyatı ise değişmedi.
Yıllık bazda gübre fiyatlarındaki artış daha yüksek seviyelere ulaştı.
Geçen yılın aynı ayına göre amonyum nitrat gübresinde yüzde 67,7, amonyum sülfatta yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresinde yüzde 42,3, DAP gübresinde yüzde 39,7 ve ÜRE gübresinde yüzde 18,3 artış kaydedildi.
YEM FİYATLARI DA ARTTI
Hayvancılıkla uğraşan üreticilerin önemli giderleri arasında bulunan yem fiyatlarında da yükseliş yaşandı.
Ekim ayında bir önceki aya göre süt yemi yüzde 6,6, besi yemi ise yüzde 6,5 oranında zamlandı.
Yıllık fiyat artışı süt yeminde yüzde 38,9, besi yeminde ise yüzde 38,6 olarak gerçekleşti.
MAZOTTA YILLIK ARTIŞ YÜZDE 73,4'E ULAŞTI
TZOB'un tarımsal girdi maliyetlerine ilişkin verileri, mazot fiyatlarındaki artışı da ortaya koydu.
Mazot fiyatı ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 3,5 yükselirken, geçen yılın aynı ayına kıyasla artış yüzde 73,4 oldu.
Aynı dönemde elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 27,7 oranında arttı.
Raporda yer alan veriler, üretici ve market fiyatları arasındaki farklılıkların yanı sıra gübre, yem, mazot ve diğer tarımsal girdilerdeki maliyet artışlarının devam ettiğini ortaya koydu.