HALKIN CEBİNDEKİ YANGIN SÖNMEDİ! ÜÇ AYLIK FARK % 5,57

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Eylül ayına ilişkin tüketici enflasyonu verilerini açıkladı. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) eylülde bir önceki aya göre yüzde 1,84 artarken yıllık enflasyon yüzde 31,51’den yüzde 29,73’e geriledi. Böylece yıllık enflasyon, Kasım 2021’den bu yana ilk kez yüzde 30 seviyesinin altında gerçekleşti. Enflasyonun artış hızı yavaşlamış olsa da hane bütçesini zorlayan zorunlu harcama kalemlerindeki fiyat artışları hız kesmiyor.

Vatandaşın bütçesinde en fazla yer tutan kalemlerdeki fiyat artışları ise manşet enflasyonun da üzerinde gerçekleşti. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yıllık fiyat artışı yüzde 39,99’a çıktı. Ulaştırmada yüzde 35,10, gıda ve alkolsüz içeceklerde ise yüzde 27,62 olarak gerçekleşti. Üç ana harcama gruplarının yıllık değişime etkisi ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 6,73, ulaştırmada 5,96 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 4,84 puan oldu.

Ekim ayında yenilenecek konut ve iş yeri kiralarında uygulanabilecek zam oranını belirleyen 12 aylık ortalama TÜFE ise yüzde 31,49 oldu.

Eylül’de gıda ve alkolsüz içecekler dışındaki tüm ana harcama gruplarında fiyatlar yükseldi. Temel mallara bakıldığında aylık yüzde 1,84’lük fiyat artışına en yüksek katkılar 0,21 ile gerçek kira, 0,20 ile yükseköğretim eğitimi ve 0,18 ile mazotta görüldü.

EĞİTİMDE DEVASA ARTIŞ

Eylülde en hızlı artışlar eğitim grubunda, giyim ve ayakkabı grubunda gerçekleşti. Eğitim hizmetlerinin fiyatı bir ayda yüzde 14,19 yükselirken, yükseköğretimde aylık fiyat artışı yüzde 25,79’a ulaştı.

Yeni eğitim-öğretim döneminin başlamasıyla birlikte ortaya çıkan bu artış, manşet enflasyondaki gerilemeye rağmen hanelerin zorunlu harcamalarda çok daha yüksek oranlarla karşı karşıya kaldığını gösterdi.

ÇEKİRDEK MANŞETİN ÜZERİNDE

Enflasyonun ana eğilimini izlemek için kullanılan çekirdek göstergeler de eylülde manşet TÜFE’den daha hızlı arttığı görüldü.

Mevsimlik ürünlerin dışarıda bırakıldığı A endeksi aylık yüzde 2,30 yükseldi. İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altının hariç tutulduğu B endeksindeki artış yüzde 2,01, enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler, tütün ve altının dışarıda bırakıldığı C endeksindeki artış ise yüzde 2,14 oldu.

Üç göstergenin de yüzde 1,84’lük aylık TÜFE artışının üzerinde gerçekleşmesi, hayat pahalılığındaki katılığın sürdüğünü ortaya koydu.

MEYVE-SEBZE FRENLEDİ, ENERJİ HIZLANDI

Manşet enflasyonu aşağı çeken unsurlardan biri taze meyve ve sebze fiyatları oldu. Bu grupta fiyatlar eylülde aylık yüzde 8,93 gerilemesiyle işlenmemiş gıda fiyatları yüzde 2,33 düştü. Buna karşılık enerji fiyatları aylık yüzde 6,25 yükselerek Nisan ayından bu yana en hızlı artışını kaydetti. Enerjideki yükselişin de etkisiyle mal enflasyonu yüzde 1,63 ile son beş ayın en yüksek seviyesine çıktı. Eşel Mobil uygulamasının sona ermesi ve ÖTV’nin üç aylık takvime yayımlaması nedeniyle enerji fiyatlarının ilerleyen aylarda enflasyon üzerindeki baskısının sürmesi bekleniyor.

ASGARİ ÜCRET ERİDİ

TÜİK verilerine göre, asgari ücretin belirlendiği Aralık 2025’te 28 bin 75 liraya alınabilen mal ve hizmet sepetinin maliyeti Eylül itibarıyla 34 bin 902 liraya yükseldi. Asgari ücretin alım gücü 6 bin 827 lira eridi.

∗∗∗

ÜÇ AYLIK FARK YÜZDE 5,57

Eylül ayı enflasyonu beklenenden düşük çıkmakla beraber Temmuz-Eylül aylarını kapsayan üç aylık dönemdeki enflasyon yüzde 5,57 olarak gerçekleşti. Buna göre, SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıkları için 3 aylık enflasyon farkı yüzde 5,57 oldu. Temmuz ayında memur maaşlarına ve emekli memur aylıklarına yapılan zammın 7 puanı toplu sözleşme zammından kaynaklandı. Üç aylık enflasyon toplu sözleşme zammının altında kaldığı için henüz memur maaşları ve emekli memur aylıklarında enflasyon farkı oluşmadı. Memurlar ile imzalanan toplu sözleşme gereği gelecek yıl ocak ayında yüzde 5, temmuz ayında yüzde 4 oranında zam yapılacak.