Gıda zamları Şubat’ta patladı

Şubat enflasyonu, iktidarın pembe tablolarının gerçek olmadığını bir kez daha gösterdi. Tüketici fiyatları Şubat’ta bir önceki aya göre yüzde 2,96 arttı, yıllık enflasyon ise yüzde 31,53 olarak gerçekleşti. Aylık artışa en büyük etkiyi yine halkın en temel harcama kalemi olan gıda yaptı.

Aylık enflasyonun 1,7 puanı gıdadan geldi. En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 6,89 artış, ulaştırmada yüzde 2,58 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 2,40 artış olarak gerçekleşti. Bu ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 1,71, ulaştırmada yüzde 0,43 ve konutta 0,27 puan oldu.

Yıllık artışta da tablo değişmedi. Gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık enflasyon yüzde 36,44’e, ulaştırmada yüzde 28,86’ya, konutta ise yüzde 42,33’e çıktı. Halkın bütçesini doğrudan belirleyen bu üç başlık, yıllık enflasyonun asıl taşıyıcısı oldu. İlgili ana harcama grupları gıda ve alkolsüz içecekler 9,07, ulaştırma 4,63 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar 6,24 puan yıllık değişimi etkiledi.

Şubat enflasyonunun ardından asgari ücretin alım gücündeki kayıp 2 bin 232 TL’ye ulaştı. En düşük emekli aylığındaki kayıp ise şubat itibarıyla bin 590 TL oldu. Yılın başında yapılan artışlar daha ikinci ayda erimeye başladı.

ÜCRETLER HER AY ERİYECEK

İktisatçı Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, ücret ve emekli zamları belirlenirken yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 16 olarak esas alındığını anımsatarak, “Daha ilk iki ayda yolun yarısı geçildi. Ne yazık ki ücretlilerin satın alma gücü her ay biraz daha düşecek” değerlendirmesi yaptı.

Ekonomist Doç. Dr. Caner Özdurak da gıda enflasyonundaki yükselişin artık açıklanamaz hale geldiğine dikkat çekti. Özdurak, “Kuraklık, deprem, savaş gibi gerekçelerle geçiştirilecek bir noktada değiliz. Belli ki ekonomi eşgüdüm içinde yönetilemiyor. TÜİK madde sepetini şeffaf biçimde açıp kamuoyunu rasyonel verilerle bilgilendirmediği sürece 2026 enflasyon beklentilerinin önü alınamaz” dedi.

SAVAŞ, PETROL VE MART ENDİŞESİ

Şubat enflasyonunun beklentilerin üzerinde gelmesi, önümüzdeki aya ilişkin kaygıları da büyüttü. Ortadoğu’da süren savaşın enerji fiyatları üzerindeki baskısı artarken petrol fiyatlarındaki yükseliş Mart enflasyonu açısından yeni bir risk başlığına dönüştü. Gıda fiyatlarında zirai don ve kuraklık gibi etkenler öne sürülürken savaşın yarattığı maliyet baskısının bu tabloyu daha da ağırlaştırmasından endişe ediliyor.

Bu gelişmeler, Merkez Bankası’nın faiz indirimi planlarının ötelenebileceğine ilişkin beklentileri de güçlendirdi. Merkez Bankası yılın ilk faiz kararında beklentilerin altında bir indirime giderek faizi 100 baz puan düşürmüş, yüzde 37’ye indirmişti. Banka buna gerekçe olarak fiyatlama davranışlarını ve enflasyon beklentilerini göstermişti.

Finansal Piyasalar Uzmanı İris Cibre, enflasyonda gıda fiyatları dışarıda bırakıldığında görece daha ılımlı bir tablo görüldüğünü, ancak bunun Merkez Bankası’nın faiz indirimine gitmesine imkân verecek bir düzey olmadığını belirtti. Ortadoğu’daki gerilimin etkisinin yalnızca petrol fiyatlarıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Cibre, “Diğer yanda, artık özellikle gıda ve diğer tüm mallarda, İran dolayısıyla risk mevcut. Konu sadece petrol değil gübre, doğalgaz ve Hürmüz’den geçen tüm navlun maliyetleri. Bir gıda şoku yaratabilir, eğer savaş kısa zamanda bitmezse. Dolayısıyla sadece Mart değil, Nisan faiz kararı da riskte artık” dedi.

BAKAN’A GÖRE GEÇİCİ YÜKSELİŞMİŞ!

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise enflasyon oranına ilişkin "Gıda fiyatlarının uzun dönem ortalamasının oldukça üzerinde artması, yıllık enflasyonda geçici bir yükselişe neden oldu. Son iki ayda gıda fiyatlarında görülen yüksek artışların, önümüzdeki dönemde hava şartlarına bağlı olarak telafi edilmesini bekliyoruz. Diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler kaynaklı artan petrol fiyatlarının enflasyon etkisini sınırlandırmak üzere çalışıyoruz" dedi.