TMO neyi bekliyor?

04.Eylül.2018

Fındık üreticisinin endişeli bekleyişi sürüyor. Son yıllarda serbest piyasanın insafına terk edilen fındık üreticisi, neredeyse tek alıcı haline gelen yabancı bir firmanın eline mahkum oldu. Fındık manavlarının cep telefonlarına gönderilen mesajlarla fiyatları belirleyen firma tek olmanın da rahatlığıyla istediği fiyatı dayatabiliyor. Geçem yıl 11-13 lira arasından fındığı toplayan firma bu yıl da 13 lira üzeri bir fiyatla piyasaya girdi.

Bir taraftan ekonomik koşullarla boğuşan üretici diğer taraftan da fiyatlardaki belirsizlik ve düşük fiyat nedeniyle bahçesinden soğuyor. Hükümet tarafından verilen desteklemeler ise üreticiyi teşvik edeceğine bahçeden daha da uzaklaştırıyor. Önceki yıllarda ve geçen yıl TMO faktörüyle devreye giren hükümet bir nebze olsun üreticinin nefes almasını sağlarken bu yıl devam eden belirsizlik ve piyasaya girmesi beklenen TMO’nun hala bir açıklama yapmamış olması ise üreticiyi germeye devam ediyor. Dolar/dövizde ve ekonomide yaşanan kaos ve gizli devalüasyona rağmen üreticinin ürününde hiçbir değer artışı yaşanmaması ve fiyatın belirlenmemesi ise sıkıntıyı daha da artırıyor. Bölge milletvekilleri ve eski bakan Nurettin Canikli’nin TMO’nun devreye gireceği ve taban fiyatın en az 15 TL olacağı açıklamaları umutlu bir bekleyişe dönüşürken, TMO’nun halen bu konuda bir adım atmamış olması ise hayal kırıklığı yaratmıştır. TMO’nun bu sessiz bekleyişi kafalarda soru işaretlerini artırırken, tekelci firmanın piyasayı toparlaması ve istediği fiyattan ürünü almaya devam etmesi sabırları zorluyor. TMO’nun bir an önce fiyatı açıklaması ve alımlara başlaması gerekmektedir. Zira üreticinin paraya ihtiyacı vardır. Borcunu ödeyecek, çocuğunu evlendirecek, gelecek sene için bahçesine yatırım yapacaktır. Eğer TMO elini çabuk tutmazsa mecburen tekelci firmaya fındığını ucuz fiyattan teslim edecektir. Eğer TMO bir fiyat açıklayacaksa bunu bir an önce yapmalıdır. 15 TL lik taban fiyat açıklaması piyasayı hareketlendirecek ve 20 TL sınırını zorlatacaktır.

Diğer taraftan üreticinin kuruluşu olan Fiskobirlik’te buhranlı günlerini atlatmış ve tüm borçlarını ödeyerek güçlü bir hale gelmiştir. Son 3-4 yıldır piyasada fındık alımı da yapan Fiskobirlik fındık üreticisi için yeniden umut olabilir. TMO eliyle verilen/verilecek destek bence daha doğru bir kuruluş olan Fiskobirlik eliyle verilmeli hem üretici kendi kurumuna olan güvenini geri kazanır hem de Fiskobirlik güçlü bir kuruluş olma yolunda emin adımlarla ilerleyerek çok daha güçlü bir yapıya kavuşabilir. Fiskobirlik güçlenirse ne tekelci firma istediği gibi atını oynatabilir ne de TMO’ya gerek kalır. En doğru çözüm üreticiyle doğrudan ilgilenebilecek ve fındıktan üretim yaparak fındığa değer katacak Fiskobirlik’tir.

Ama öncelikli olarak TMO’nun beklemeden fiyat açıklaması yapması ve piyasaya girerek alım yapmaya başlaması fındığın geleceği açısından büyük önem arz ediyor. Bu yılı böyle atlatıp gelecek yıllarda TMO değilde Fiskobirlik üzerinden bu desteği sürdürmek en doğrusu olacaktır. Zaten az olan ürün, bir de değer bulamazsa yakın gelecekte fındık toplayacak bahçe de kalmayacak. Değersizleşen ürünün peşinde zaten isteksiz uğraşan üretici tamamen bahçeden uzaklaşacaktır.

Acil önlemler alınmalı ve üretici tekrar bahçeye sokulmalıdır. Ama öncelik TMO’nun açıklayacağı fiyat ve piyasaya girmesidir. TMO daha fazla beklememeli/bekletilmemelidir.